Thị trường lao động Nhật Bản đang dần khởi sắc khi các doanh nghiệp (DN) gia tăng tiếp nhận tu nghiệp sinh (TNS) nước ngoài trong năm 2010. Thông tin từ Cục Quản lý Lao động ngoài nước và từ các DN xuất khẩu lao động (XKLĐ) VN cho biết như vậy. Đây cũng là một cơ hội cho lao động VN sang làm TNS, song thực tế vừa qua cũng cho thấy: Để giữ vững và phát triển thị trường này, không chỉ đòi hỏi nỗ lực từ phía DN phái cử mà bản thân người lao động cũng phải nâng cao ý thức để làm việc tốt; vừa bảo đảm việc làm, thu nhập vừa giữ uy tín cho DN và thể diện quốc gia.

Ba năm, dành dụm hơn 400 triệu đồng

Hiện có 17.000 lao động VN đang tu nghiệp và thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản. Điều đáng mừng là so với nhiều thị trường khác, Nhật Bản luôn bảo đảm cho TNS có việc làm ổn định và thu nhập khá cao. Công ty Tocontap Saigon đã đưa sang Nhật được 29 đợt với gần 600 TNS. Ông Sato, đại diện nghiệp đoàn đối tác của Tocontap Saigon, đánh giá cao tay nghề của TNS và cho biết: Tiền lương mỗi tháng của TNS được giữ lại một phần, phần còn lại họ gửi về nhà, bình quân mỗi tháng TNS tiết kiệm trên dưới 700 USD. Còn theo ông Lê Hữu Thắng, Phó Tổng Giám đốc Công ty Tocontap Saigon, mỗi TNS của công ty làm việc tại Nhật đều có tiền lương tháng đầu 610 USD, chưa kể tiền làm thêm khoảng 300- 400 USD/tháng. Sau 3 năm làm việc, khi trở về nước, bình quân mỗi TNS tích lũy được từ 500 – 550 triệu đồng.

Trong năm 2008, Công ty Suleco đưa được 650 TNS nhưng do ảnh hưởng suy thoái kinh tế nên năm 2009 chỉ đưa được 300 người. Hiện số TNS của Suleco đang làm việc tại Nhật là 1.300 người, thu nhập bình quân sau 3 năm làm việc của mỗi người được hơn 400 triệu đồng.

Con sâu làm rầu nồi can:

 Dù tình trạng TNS bỏ trốn gần đây có giảm, song lại xảy ra một số vấn đề đáng lo tại thị trường này. Nghiệp đoàn đối tác với Tocontap Saigon cho biết trong một số TNS đã có người có biểu hiện kết hôn giả với người sở tại để sau này trở lại Nhật làm việc. Thậm chí, người của đường dây môi giới hôn nhân bất hợp pháp này còn chèo kéo chuyên gia của Suleco tham gia (tại Nhật, chuyên gia của Suleco có  4 người, trong đó có 1 cán bộ quản lý ăn lương của Suleco, còn lại 3 giám sát viên do các nghiệp đoàn trả lương) nhưng bị từ chối. Đường dây này cũng đưa người móc nối với chuyên gia người Nhật tại Tocontap Saigon, ra giá 30.000 USD cho mỗi trường hợp (trong đó có 10.000 USD cho người môi giới hôn nhân bất hợp pháp) nhưng đã bị từ chối.

Lãnh đạo Tocontap Saigon cho biết vẫn có một số TNS thiếu sáng suốt nên đã nộp 500 triệu đồng và đã bị lừa. Tiền bạc dành dụm bao năm qua mất hết, DN Nhật không nhận trở lại làm việc, bị trục xuất và bị mất khoản tiền đặt cọc trước khi đi. Những trường hợp trót lọt thì chỉ là kết hôn giả, sau đó TNS ở lại làm việc bất hợp pháp, nếu  chính quyền sở tại kiểm tra biết được là kết hôn giả, không sống với nhau thì họ trục xuất về nước. Nhiều người ở lại làm việc bất hợp pháp đã nếm trải khốn khổ vì phải trốn tránh; không có hợp đồng, bị chèn ép không thể kêu ai; thu nhập không cao mà chi phí điện nước, sinh hoạt cao (trong khi làm hợp pháp thì được lo liệu chỗ ở, sinh hoạt; có bảo hiểm xã hội, y tế, vé máy bay về nước).

Để chống tình trạng TNS bỏ trốn, phía Nhật Bản đã đưa ra nhiều quy định chặt chẽ, thậm chí ngặt nghèo, song theo họ là cần thiết. Thường TNS đi theo nhóm và sinh hoạt, làm việc chung, quan tâm chăm sóc và giám sát lẫn nhau.  Nếu một người bỏ trốn ra ngoài làm việc, cả nhóm sẽ bị trục xuất về nước. Tình trạng “con sâu làm rầu nồi canh” khiến cho nhiều DN phái cử đau đầu và các TNS làm việc chăm chỉ, nghiêm túc lại bị thiệt thòi.

Ông Lê Hữu Thắng, Phó Tổng Giám đốc Tocontap Saigon:

Giúp TNS tuân thủ pháp luật

Gần đây, một số TNS tại Nhật lại có hành vi không đẹp, thậm chí phạm pháp, ảnh hưởng uy tín của DN phái cử và làm giảm thiện cảm của người bản địa với người VN. Do đó, để hạn chế, ngăn ngừa tình trạng trên, chúng tôi sẽ đề xuất cơ quan quản lý Nhà nước có biện pháp kiên quyết hơn. Về phần mình, Tocontap Saigon sẽ tăng cường giáo dục định hướng cho TNS, đặc biệt là tăng cường ý thức tuân thủ các quy định pháp luật; phải vì lợi ích chung của đất nước, của tập thể mà làm việc và ứng xử; đừng vì cái lợi do những người môi giới bất hợp pháp vẽ ra mà bỏ trốn hay kết hôn giả, khiến bạn bè của mình và DN phái cử phải khốn đốn.

 www.nld.com.vn